گلیم چیست؟ تاریخچه گلیم در ایران

در پاسخ به سوال “گلیم چیست؟” باید گفت گلیم یک نوع زیرانداز بافته شده از پشم یا ابریشم است که با گره بافندگی در یک دستگاه افقی بافته می شود. گلیم معمولاً دارای نقوش هندسی یا انتزاعی است و از رنگ های روشن و تند استفاده می شود.

این نوع زیرانداز یکی از قدیمی ترین صنایع دستی در جهان است و قدمت آن به هزاران سال قبل باز می گردد. گلیم در ایران از دیرباز رواج داشته است و یکی از نمادهای فرهنگی این کشور محسوب می شود. در ادامه با فرش گوزل کاشان همراه شوید تا با دیگر ویژگی های این زیرانداز محبوب ایرانی آشنا شوید.

تاریخچه گلیم در ایران

سابقه گلیم بافی در ایران به دوران پیش از تاریخ باز می گردد. شواهدی از وجود گلیم در ایران در تپه های باستانی سیلک و تپه حصار در کاشان وجود دارد که قدمت آنها به هزاره پنجم قبل از میلاد می رسد.

در زمان هخامنشیان، گلیم بافی در ایران رونق بیشتری پیدا کرد. در این عصر، گلیم های ایرانی به کشورهای دیگر صادر می شد و مورد توجه پادشاهان و حاکمان قرار می گرفت.

صنعت گلیم بافی در ایران در دوره صفویه به اوج خود رسید. صنعت گلیم بافی ایران در زمان قاجاریه هم رونق خود را حفظ کرد. در این دوره، طرح ها و نقش های جدیدی به گلیم های ایرانی اضافه شد. گلیم های ایرانی در این مدت هم همانند قبل به کشورهای اروپایی صادر می شد.

گلیم در دوران معاصر

در دوران پهلوی، گلیم بافی در ایران به دلیل تغییرات اجتماعی و اقتصادی دچار رکود شد. با این حال، در دهه های اخیر، گلیم بافی در ایران دوباره رونق پیدا کرده است.

در دوران اسلامی، گلیم‌بافی در ایران رونق بیشتری یافت. در این دوران، گلیم‌های ایرانی با طرح‌ها و نقوش پیچیده‌تری بافته شدند. همچنین، در این دوران، گلیم‌بافی به سایر مناطق جهان نیز گسترش یافت.

در دوران معاصر، گلیم‌بافی در ایران همچنان ادامه دارد و یکی از مهم‌ترین صنایع دستی این کشور محسوب می‌شود. گلیم‌های ایرانی در سراسر جهان شناخته شده‌اند و از محبوبیت زیادی برخوردارند.

انواع گلیم درایران

گلیم ها بر اساس مواد اولیه، تکنیک بافت و طرح و نقش به انواع مختلفی تقسیم می شوند. در ادامه انواع دسته بندی های گلیم ایرانی را بررسی می کنیم.

بر اساس مواد اولیه

گلیم ها بر اساس مواد اولیه به دو دسته تقسیم می شوند:

• گلیم پشمی: گلیم پشمی از پشم گوسفند، بز یا شتر بافته می شود. گلیم پشمی نرم و لطیف است و گرمای خوبی دارد.
• گلیم ابریشمی: گلیم ابریشمی از ابریشم بافته می شود. گلیم ابریشمی زیبا و درخشان است و قیمت بالایی دارد.

بر اساس تکنیک بافت

گلیم ها بر اساس تکنیک بافت به دو دسته تقسیم می شوند:

• گلیم ساده: گلیم ساده با یک نوع گره بافته می شود.
• گلیم نقش دار: گلیم نقش دار با دو یا چند نوع گره بافته می شود و دارای نقوش مختلف است.

بر اساس طرح و نقش

گلیم ها بر اساس طرح و نقش به انواع مختلفی تقسیم می شوند:

• گلیم هندسی: گلیم هندسی دارای نقوش هندسی مانند مربع، مستطیل، مثلث و دایره است.
• گلیم انتزاعی: گلیم انتزاعی دارای نقوش انتزاعی است که شبیه به اشیا یا موجودات واقعی نیستند.
• گلیم حیوانی: گلیم حیوانی دارای نقوش حیوانات است.
• گلیم گیاهی: گلیم گیاهی دارای نقوش گیاهان است.
• گلیم ترکیبی: گلیم ترکیبی دارای نقوش مختلفی از جمله هندسی، انتزاعی، حیوانی و گیاهی است.

مهم‌ترین مناطق بافت گلیم در ایران:

• استان فارس: استان فارس یکی از مهم‌ترین مراکز تولید گلیم در ایران است. گلیم‌های قشقایی، یکی از معروف‌ترین گلیم‌های ایرانی، در استان فارس بافته می‌شوند. گلیم‌های قشقایی دارای طرح‌ها و نقوش پیچیده و رنگ‌های متنوعی هستند.
• استان سیستان و بلوچستان: استان سیستان و بلوچستان نیز یکی از مهم‌ترین مناطق تولید گلیم در ایران است. گلیم‌های بلوچ، یکی دیگر از معروف‌ترین گلیم‌های ایرانی، در استان سیستان و بلوچستان بافته می‌شوند. گلیم‌های بلوچ دارای طرح‌ها و نقوش هندسی و رنگ‌های تند و زنده‌ای هستند.
• استان آذربایجان غربی: استان آذربایجان غربی نیز یکی از مهم‌ترین مناطق تولید گلیم در ایران است. گلیم‌های افشار، یکی از گلیم‌های معروف ایرانی، در استان آذربایجان غربی بافته می‌شوند. گلیم‌های افشار دارای طرح‌ها و نقوش ساده‌ای هستند و از پشم مرغوب و با کیفیت بافته می‌شوند.
• استان کردستان: استان کردستان نیز یکی از مهم‌ترین مناطق تولید گلیم در ایران است. گلیم‌های کردی، یکی دیگر از معروف‌ترین گلیم‌های ایرانی، در استان کردستان بافته می‌شوند. گلیم‌های کردی دارای طرح‌ها و نقوش هندسی و رنگ‌های متنوعی هستند.

علاوه بر این مناطق، گلیم‌بافی در استان‌های دیگری مانند اصفهان، کرمان، سمنان، خراسان، هرمزگان و مازندران نیز رواج دارد.

ویژگی‌های گلیم‌های بافته شده در مناطق مختلف ایران

• گلیم‌های قشقایی: گلیم‌های قشقایی دارای طرح‌ها و نقوش پیچیده و رنگ‌های متنوعی هستند. این گلیم‌ها معمولاً از پشم بافته می‌شوند و برای مصارف مختلفی مانند فرش، زیرانداز، خورجین و… استفاده می‌شوند.
• گلیم‌های بلوچ: گلیم‌های بلوچ دارای طرح‌ها و نقوش هندسی و رنگ‌های تند و زنده‌ای هستند. این گلیم‌ها معمولاً از پشم یا ابریشم بافته می‌شوند و برای مصارف مختلفی مانند فرش، زیرانداز، خورجین و… استفاده می‌شوند.
• گلیم‌های افشار: گلیم‌های افشار دارای طرح‌ها و نقوش ساده‌ای هستند. این گلیم‌ها معمولاً از پشم مرغوب و با کیفیت بافته می‌شوند و برای مصارف مختلفی مانند فرش، زیرانداز، خورجین و… استفاده می‌شوند.
• گلیم‌های کردی: گلیم‌های کردی دارای طرح‌ها و نقوش هندسی و رنگ‌های متنوعی هستند. این گلیم‌ها معمولاً از پشم بافته می‌شوند و برای مصارف مختلفی مانند فرش، زیرانداز، خورجین و… استفاده می‌شوند.

اهمیت گلیم‌بافی در فرهنگ ایرانی

گلیم‌بافی از اهمیت زیادی در فرهنگ و هنر ایران برخوردار است.  باید گفت گلیم ها یکی از مهم‌ترین صنایع دستی ایران محسوب می‌شوند. گلیم‌ها همچنین به عنوان یک نماد ملی و فرهنگی در ایران شناخته می‌شوند. گلیم‌ها نشان‌دهنده ذوق و هنر مردمان ایران و قدمت و فرهنگ غنی این کشور هستند.

گلیم در مراسمات مختلف ایرانی، مانند عروسی، عزاداری و جشن ها مورد استفاده قرار می گیرد. گلیم علاوه بر جنبه ی کاربردی، جنبه ی هنری نیز دارد. این دستبافته به عنوان یک اثر هنری ارزشمند، در موزه های مختلف جهان نگهداری می شود.

اهمیت گلیم‌بافی در مناطق روستایی و عشایری

گلیم‌بافی نقش مهمی در اشتغال‌زایی و اقتصاد مناطق روستایی و عشایری ایران دارد. زنان و مردان عشایر و روستایی با بافت گلیم، علاوه بر تامین بخشی از نیازهای خود، می‌توانند درآمدی نیز کسب کنند. گلیم‌بافی همچنین به حفظ و احیای فرهنگ و هنر سنتی ایران کمک می‌کند.

گلیم ماشینی و مزیت های آن

نتیجه‌گیری

گلیم، یکی از اصیل‌ترین صنایع دستی ایرانی است که قدمت آن به هزاران سال پیش می‌رسد. گلیم‌ها دارای طرح‌ها و نقوش متنوعی هستند که از فرهنگ و آداب و رسوم مردمان ایران الهام گرفته شده‌اند. گلیم‌بافی نقش مهمی در فرهنگ و هنر ایران دارد و یکی از مهم‌ترین صنایع دستی این کشور محسوب می‌شود.

در این مطلب از مجله آموزشی فرش گوزل سعی کردیم توضیحاتی مفید در مورد گلیم ایرانی منتشر کنیم. در صورتی که در این زمینه سوالی دارید می توانید در قسمت نظرات همین مطلب با ما در میان بگذارید.

خرید گلیم ماشینی درجه یک از کارخانه فرش گوزل کاشان

کارخانه فرش گوزل کاشان همان طور که گفتیم، تخصصی ترین تولید کننده انواع گلیم، گلیم فرش و گبه، فرش 700 شانه، فرش وینتیج (کهنه نما) در کاشان است. تولید انواع فرش درجه یک با بهترین کیفیت در جدیدترین و مدرن ترین طرح و مدل ها از مزیت های کارخانه فرش گوزل کاشان است.

در سایت فرش گوزل کاشان می توانید انواع تولیدات فرش گوزل را با قیمت درب کارخانه و به صورت مستقیم از تولید کننده خرید نمایید. تمامی محصولات فرش گوزل، درجه یک و با ضمانت نامه معتبر کارخانه هستند.

منبع: ویکی پدیا